اگر اهل یادگیری و پیشرفت هستید، حتماً تا به حال به ادامهی تحصیل در خارج از کشور، بهویژه در مقطع کارشناسی ارشد، فکر کردهاید. کشور آلمان یکی از بهترین گزینهها برای این هدف است؛ جایی که کیفیت آموزش، فرصتهای پژوهشی گسترده و حتی امکان تحصیل رایگان در بسیاری از دانشگاهها، آن را به مقصدی محبوب برای دانشجویان بینالمللی تبدیل کرده است.
در این مقاله بهروز، قصد داریم شرایط تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد در آلمان، مدارک لازم، هزینهها، نحوهی دریافت ویزا و مسیر ادامهی تحصیل تا مقطع دکترا را بهصورت کامل بررسی کنیم.
چرا آلمان مقصدی ایدهآل برای تحصیلات تکمیلی است؟
آلمان یکی از پیشرفتهترین کشورهای جهان از نظر علمی، صنعتی و اقتصادی است.
دانشگاههای این کشور در رتبهبندیهای جهانی جایگاه درخشانی دارند و بسیاری از آنها در فهرست صد دانشگاه برتر دنیا قرار گرفتهاند.
تحصیل رایگان در دانشگاههای دولتی، فرصتهای کار دانشجویی، نرخ پایین بیکاری (حدود ۳.۸٪)، و امکان دریافت اقامت پس از فارغالتحصیلی از مهمترین دلایلی است که دانشجویان بینالمللی را به سمت آلمان میکشاند.
شرایط تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد در آلمان
بیشتر دانشگاههای آلمان دولتی و تقریباً رایگان هستند. برای ورود به این دانشگاهها معمولاً باید در آزمون ورودی پذیرفته شوید؛ مگر آنکه در ایران در دانشگاه دولتی تحصیل کرده باشید، که در این صورت نیازی به شرکت در آزمون نخواهید داشت.
نکتهی مهم این است که بیشتر رشتههای رایگان در آلمان به زبان آلمانی ارائه میشوند. بنابراین، داشتن مدرک C1 زبان آلمانی ضروری است. اگر هنوز به این سطح نرسیدهاید، میتوانید در دورههای آموزش زبان در خود آلمان شرکت کنید که هزینهای بین ۴۷۰۰ تا ۵۶۰۰ یورو دارد. برای ثبتنام در این دورهها باید حداقل مدرک B1 ارائه دهید.
مدت زمان تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد در آلمان معمولاً دو سال (چهار ترم) است و برای هر ترم در دانشگاههای دولتی تنها حدود ۲۰۰ یورو هزینه پرداخت میشود.
مدارک لازم برای اپلای کارشناسی ارشد در آلمان
برای اپلای، باید از طریق وبسایت رسمی دانشگاه مورد نظر اقدام کنید. بهتر است به چند دانشگاه بهصورت همزمان درخواست دهید تا شانس پذیرش شما بیشتر شود. هزینه بررسی مدارک برای هر درخواست معمولاً حدود ۵۰ یورو است.
مدارک مورد نیاز عبارتاند از:
- مدرک کارشناسی معتبر و مورد تأیید دانشگاههای آلمان
- ترجمه رسمی ریزنمرات و مدارک تحصیلی
- پاسپورت معتبر
- مدرک زبان (آلمانی یا انگلیسی، بسته به رشته)
- نامهی پذیرش از دانشگاه
- بیمهی دانشجویی
- گواهی تمکن مالی برای مدت اقامت
- دو قطعه عکس پرسنلی
اگر مدرک کارشناسی شما از دانشگاه غیردولتی ایران باشد، ممکن است لازم باشد در دورهی Foundation شرکت کرده و در آزمون ورودی قبول شوید.
رشتههای محبوب کارشناسی ارشد در آلمان
سیستم آموزش عالی آلمان بر پایهی پژوهش، نوآوری و همکاریهای بینالمللی است. به همین دلیل رشتههای متنوعی در سطح کارشناسی ارشد ارائه میشود. از محبوبترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
مهندسی مکانیک، مهندسی برق و الکترونیک، فناوری اطلاعات (IT)، مهندسی هوافضا، علوم سیاسی، روابط بینالملل، روانشناسی، ادبیات تطبیقی و مدیریت بازرگانی.
هزینه های تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد در آلمان
تحصیل در دانشگاههای دولتی آلمان تقریباً رایگان است، اما هزینهی زندگی دانشجویی بهطور میانگین ۸۵۰ یورو در ماه تخمین زده میشود. در جدول زیر بخشی از هزینههای روزمره در سال ۲۰۲۵ را میبینید:
| اقلام | قیمت (یورو) |
| یک وعده غذایی در یک رستوران ارزان | 10 |
| یک وعده غذایی در شعب مک دونالد | 8 |
| یک بطری آب معدنی | 2 |
| بطری یک لیتری شیر | 0.74 |
| قالب نان سفید 500 گرمی | 1.35 |
| یک کیلوگرم فیله مرغ | 8.02 |
| یک کیلوگرم سیب زمینی | 1.21 |
| بلیت یک طرفه وسایل نقلیه عمومی | 2.80 |
| بلیت ماهیانه وسایل نقلیه عمومی | 75 |
| بهای ماهیانه خدمات (آب، برق و غیره) برای یک واحد 85 متری | 221.49 |
| اجاره ماهیانه یک آپارتمان یک خوابه در مرکز شهر | 750.75 |
| اجاره ماهیانه یک آپارتمان سه خوابه در مرکز شهر | 1435.85 |
مدارک مورد نیاز برای ویزای تحصیلی آلمان
پس از دریافت پذیرش دانشگاه، باید برای دریافت ویزای تحصیلی آلمان اقدام کنید. این کار از طریق سفارت آلمان در تهران انجام میشود.
مدارک مورد نیاز شامل موارد زیر است:
- پاسپورت معتبر با حداقل شش ماه اعتبار
- دو نسخه کپی از پاسپورت
- نامهی پذیرش دانشگاه
- ترجمه رسمی مدارک تحصیلی (دیپلم، پیشدانشگاهی و کارشناسی)
- فرم تکمیلشده درخواست ویزا
- دو عکس بایومتریک
- ترجمه رسمی شناسنامه
- گواهی تمکن مالی و گردش حساب بانکی
- مدرک زبان حداقل B1
- انگیزهنامه (SOP) و برنامهی تحصیلی
- پرداخت هزینه صدور ویزا (۶۰ یورو)
شرایط ادامه تحصیل در مقطع دکترا در آلمان
س از دریافت مدرک کارشناسی ارشد، میتوانید تحصیلات خود را در مقطع دکترا (PhD) ادامه دهید.
برای این مقطع لازم است حداقل هشت ترم تحصیلات دانشگاهی را گذرانده باشید و مدرک شما معادل کارشناسی ارشد آلمان باشد.
همچنین باید مدرک زبان مناسب ارائه دهید (IELTS، TOEFL، DSH یا TestDaF)، و از یک استاد راهنما (Supervisor) در آلمان پذیرش بگیرید.
پرسشهای متداول
-
آیا میتوان در رشتهای غیرمرتبط با مدرک کارشناسی، کارشناسی ارشد خواند؟
خیر، باید رشتهی مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد شما مرتبط باشد.آیا امکان دریافت بورسیه وجود دارد؟
بورسیههای تحصیلی در آلمان بیشتر برای مقاطع دکترا و پژوهشی ارائه میشوند، اما برخی ایالتها یا دانشگاهها بورسیهی محدود برای مقطع کارشناسی ارشد نیز دارند.آیا پس از فارغالتحصیلی میتوان در آلمان کار کرد؟
بله، پس از اتمام تحصیل تا ۱۸ ماه فرصت دارید در آلمان شغل مناسب پیدا کنید. در صورت استخدام، ویزای شما به اقامت کاری تبدیل میشود.
جمع بندی و نتیجه گیری
آلمان نهتنها یکی از قدرتهای علمی جهان است، بلکه کشوری است که با سیاستهای آموزشی باز و فرصتهای شغلی متنوع، محیطی ایدهآل برای تحصیلات تکمیلی فراهم کرده است.
اگر به دنبال تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد در کشوری پیشرفته، با هزینهای معقول و آیندهای روشن هستید، آلمان میتواند بهترین انتخاب شما باشد.
